İlker Özünlü'den Endülüsün Yaşayan Kitabı

İspanya ve Güney Amerika'ya düzenlenen kültürel turların uzman rehberi İlker Özünlü, "Endülüs" adlı kitabın da, Endülüs'ün Akdeniz ile iç içe geçen ve yaşayan dokusunu yaşadıklarıyla birleştirip, bir kent anlatışı uslubunda okuyucuyla buluşturuyor.

İspanya ve Güney Amerika'ya düzenlenen kültürel turlarının uzman rehberi İlker Özünlü'nün, çokkültürlü Akdeniz sularında yaratılmış en renkli mozaiklerden biri olan Endülüs'ü, bir kültür sohbeti niteliğinde aktardığı kent anlatı kitabı 'Endülüs'te, iç içe geçmiş uygarlıklar yumağı olan Akdeniz'in hikayesini anlatıyor. Boğa güreşlerinden flamenkoya, Kristof Kolomb'dan Garcia Lorca'ya, hasımları buluşturan satrançtan Ziryab'ın ilk Avrupa konservatuvarına, efsanevi çapkın Don Juan'dan şövalye El Cid'e, plateresco'dan mudejar'a, Akdeniz'in çoğaldıkça zenginleşen kültürü, kitabın satıraralarında kendine yer buluyor. Yazar ve araştırmacı kimliğinin yanısıra İspanya ve Güney Amerika turlarında uzman rehber olan Özünlü, 1991-1997 yılları arasında belirli sürelerle Endülüs'te yaşadı. Endülüs toplumsal ve kültürel yaşamı üzerine araştırma ve incelemelerde bulunan yazar, bu alanda dergi ve internet sitelerinde çıkan yazılar yazdı.

Endülüs'le tanışmanız nasıl oldu?
Bütünüyle raslantı... Her ne kadar Türk insanının içinde İspanya sevgisi ve ilgisi vardır, somut olarak tanışmak rastlantı oldu. 1991'di, Irak Savaşı başlamıştı. Bu savaşı, uzak kalayım, seyretmeyeyim diye bir arkadaşımın önerisiyle Malaga'ya gittim.Zamanın kendine göre aktığı dünyada, hakikaten farklı bir zamanın döndüğü bir diyar. Buraya aşık oldum. Burada beni çeken güçlü bağlar var diyerek altı yıl boyunca yılın yarısını orada yaşadım. Bu süre zarfında araştırmalar yaptım.

Endülüs ile ilgili ilk çalışmanız bu kitabınız mı oluyor?
Bu ikinci kitabım. Endülüs'te geçen 'Mavi Senfoni' adlı bir romanım var. Ayrıca Açık Radyo'da Diyar Endülüs adlı programı yaptım. Batı Akdeniz'de Doğu İzleri, Akdeniz'de Doğu-Batı Gelgitleri gibi kültürel sohbetler yapıyordum. Sonra da bu kitap çıktı. Kitap bir buçuk yıllık sürede hazırlandı.

Kitap üç bölümden oluşuyor. Üç ana kent anlatılıyor...

Diyar Endülüs adı altında bir giriş bölümü var. İnsanların yaşayışları, tarihi gibi bir giriş var. Cordoba, Sevilla ve Granada bölümleri var. Bu şehirlerin de kendi içlerinde bölümleri var.

İnsanlar kitabınızı gitmeden mi yoksa gittikten sonra mı okusun?
Okuyucuyu, hem okuyucu hem gezgin gibi düşündüm. Gitmeden önce okunabilir. Hatta gidildiği, gezildiği sırada da okunabilir. Döndükten sonra da okunabilir. Bana sorarsanız, en güzeli, oradayken okunması, çünkü yaşamla soluk alıp veren görüntüler var.

Gezerken bir yandan not alır mısınız?
Aslında hayır. Bu yılların birikimi. Bu süre zarfında bir yerlere düşülen notlar olabilir. Gördüğünüz, yaşadığınız, hafızasındakiler olabilir, okuduğum bir sürü kitap... Önce bir taslak hazırladım, ardından da yazmaya başladım.

İspanyollarla Türkler birbirine benzetilir. Bu benzerlik de sizi çekmiş olabilir.
Evet baba tarafı Tarsuslu. Endülüs bizim güneydoğumuzdur, yani Doğu Akdeniz. Tarsus, Adana, Antep'e çok benzer. Tabii ki farklılıklar var. Bunlar gelenek ve göreneklerimizden kaynaklanan farklılıklar. Onlar daha rahat ve özgürler. Bazen bizim geleneklerimiz daha ağır basıyor.

Türkler saygı duyulan bir rakip

Kadın-erkek ilişkileri nasıl?
İspanya Avrupa'da olmasına rağmen tipik bir Avrupa ülkesi değildir. İki cins de ilişkilerini rahat yaşar. Ancak ilişkilerinde mutlaka duygu vardır. Bankın bir tarafında yaşlı biri otururken hemen yanında da öpüşen bir çift olabilir. Yaşlı kişi asla müdahalede bulunulmaz.

Türkleri tanıyorlar mı?
Bizi az tanıyorlar. Onların kafasında Osmanlı kalmış. Bizi, saygı duyulan bir geçmiş hasım veya rakip olarak bakıyorlar. Olumsuz bir önyargı yok. Katolik bir ülke, çok tutucu değilse kişi sevecenlikle yaklaşıyor.

Yerleşik düzeniniz yok. Bu hayat tarzınız sizi rahatsız ediyor mu?
Dünyada yok ki... Beni düzenler hep rahatsız eder. Evim dağınıktır. Perdelerimi çekmem. Belki de benim kanımda Orta Asya'dan kalma göçebelik vardır... Rehberlik bana çok uyuyor. Hareketlilik yaşam tarzımdır. Evde yazarken arada kendimi mutlaka dışarı atarım. Hayat öyle bir kart atar ki bu kartlardan birinde aşk yazabilir. Ama aşık olacağım kişi de gezgin olacak, gezgin bir aşk yaşayacağım.

Hayatınızı orada sürdürmeyi düşünüyor musunuz?
Düşünürüm, çünkü kendimi oraya çok yakın hissediyorum. Ev konusunda da sorunum yok. Orada çok insan tanıyorum. Balıkçı mahallesinde uygun kirada bir evim vardı. Çok da rahat hissettim kendimi.

Yeni planlarınız neler?
Bir belgesel düşünüyoruz. Gerek yurtiçinden, gerek yurtdışından bir sponsor arayışımız var. Önceden hazırlanmıştı ancak romanım gibi bir kazaya uğradı. Bütçesi de çıkmıştı. Ama yarıda kaldı. Bunu yeniden hayata geçirmek istiyorum. Bu belgesel Batı ve Doğu'yu birleştiren bir belgesel olacak. Güney Amerika ile ilgili bir kitap hazırlamak istiyorum. Peru, Bolivya, Küba, Meksika, Arjantin ve Guatemala...

Siesta zamanı
İkide bütün yerler kapanır. Siestaya başlar. Bu beşe kadar sürer. Beş-altı gibi siesta sonrası herkes şık bir şekilde piyasaya çıkar. Yürüyüş yapılır ve tatlı yenir. Akrabalık ilişkileri bizimki gibi yoğundur. Bizimki gibi amca ve dayı gibi sıfatlar vardı.

'Anadolu mutfağının bir eşi daha yok'
Dünyada pek çok yerine gittim ama Anadolu mutfağı üzerine bir mutfakla karşılaşmadım. İspanya'nın özgün yemekleri var ama ileriye çıkan bir dünya mutfağı değil. Deniz ürünleri çok tüketiliyor. Paia'ları çok meşhurdur. Pirince safran katarak deniz ürünleriyle ya da sebzeyle zenginleştirirler. Şimdiden uyarayım, oraya gittiğinizde, eğer zamanınız varsa bu yemekten söyleyin çünkü yapılması uzun sürüyor. Gaspacio sebze ezmeli, domatesli, sarımsaklı bir tür çorba. Ama çok sulu değil. Şarap önemli bir içki. Lokantaların kendi şarapları vardır. Sangria çok tüketilir. Yemekler uygun fiyatlıdır. En önemli şeyleri ise domuz pastırmasıdır. Bizim için pastırma-sucuk neyse onlar için de domuz pastırması... Barın tepesinde sarkıtılır. İnce ince keserek, peynir ve şarapla servis yapılır.

Dalida ÖZATAY Dalida.ozatay@aksam.com.tr

Kaynak: http://www.tureb.net/detay.asp?id=441